أبو نصر الفارابي
مقدمة 38
فصوص الحكمة ( شرح الغازاني وحواشي الداماد )
است : 1 . دليل نخست در واقع قياس اوّلى مركّب از دو مقدّمه است : الف . رسالهء فصوص همان رسالهء الفردوس است . ب . رسالهء الفردوس از آن ابن سيناست . نتيجة آنكه رسالهء فصوص از آن ابن سيناست . درستى مقدّمهء اوّل مسلّم است . امّا مقدّمهء دوّم اتّفاقى ومورد پذيرش همگان نيست . به عنوان مثال در فهرست نسخههاى مصنّفات ابن سينا آمده است كه ابن سينا اثرى به نام الفردوس ندارد . « 1 » به ديگر سخن برخى از كاتبان نسخ خطّى به غلط آن را الفردوس نام نهاده وسپس با اشتباهى مضاعف محصول انديشهء ابن سينا انگاشتهاند . 2 . دليل دوّم نيز با اندكى تفاوت همچون دليل نخست ، قياس اوّلى مركّب از دو مقدّمه است : الف . بخشي از فصوص بعينه همان رسالهء القوى الإنسانية است . ب . رسالهء القوى الإنسانية از آن ابن سينا است . نتيجة آنكه بخشي از فصوص همان رسالهء ابن سيناست . اشكال اين استدلال در مقدّمهء دوّم آن است . زيرا انتساب رسالهء القوى الإنسانية به ابن سينا قطعي نيست . به عنوان مثال جرج قنواتى تصريح دارد كه رسالهء ياد شده از آن ابن سينا نيست « 2 » بلكه اثر فارابى است . « 3 » به
--> ( 1 ) . ر . ك : فهرست نسخههاى مصنّفات ابن سينا ، ( دكتر مهدوى ) ، صص 284 - 285 . ( 2 ) . ر . ك : همان ، ص 290 . ( 3 ) . ر . ك : مؤلّفات ابن سينا ، ص 156 .